Portal Zaman Kazanmanıza Yardımcı Olacak 20 Linux Komutu, İpucu ve Püf Noktası

NaytSeyd

Super Moderator
Staff member
Super Mod
Messages
693
Likes
1,628
#1
Özet: İşte Linux komut satırıyla çalışırken size çok zaman kazandıracak bazı küçük ama kullanışlı Linux komutları, terminal numaraları (taktikleri) ve kısayolları.

Sizin birkaç tuşla yapmanız gereken görev için iş arkadaşınızın bazı basit Linux komutları kullandığını gördüğünüz mi hiç? Onu gördüğünüzde “Vay be! Bu kadar kolay yapılabileceğini bilmiyordum demiş olma ihtimaliniz hayli yüksek.

Bu makalede, size bazı durumlarda hayal kırıklığına uğramaktan kurtarıp çok zaman kazandıracak bazı profesyonel Linux komut numaralarını göstereceğim. Sadece arkadaşlarınız veya iş arkadaşlarınız size ‘hayran kalmayacak’, aynı zamanda klavye ve farenize daha az ihtiyaç duyacağınız için sizin de üretkenliğinizi artırmanıza yardımcı olacaktır.

Bunlar sadece yeni başlayanlar için değil, belki de tüm bu yıllar boyunca Linux kullanmalarına rağmen deneyimli Linux kullanıcıları bile farkında olmadıkları bazı gizli numaraları keşfedeceklerdir.

Her durumda, Linux’u öğrenmek deneyimlemeden olmaz, hem sizin hem başkasının deneyimleriyle tabi 🙂



Zamandan tasarruf etmek ve üretkenliği artırmak için harika Linux terminal’i numaraları (taktikleri)
Buradaki Linux komut ipuçlarından birkaçını veya belki hepsini zaten biliyor olabilirsiniz. Her iki durumda da, favori numaralarınızı yorumlar bölümünde bizimle paylaşın.

Bu ipuçlarından bazıları, kabuğun (shell) nasıl yapılandırıldığına da bağlıdır. Hadi başlayalım!


0. Otomatik tamamlama (autocompletion) için TAB (sekme tuşu) kullanmak
Gerçekten bariz ama yine de çok önemli bir şeyle başlayacağım: TAB tamamlama.

Linux terminalinde bir şey yazmaya başladığınızda, TAB tuşuna basabilirsiniz ve şimdiye kadar yazdığınız dizeyle (string) başlayan tüm olası seçenekleri size önerecektir.

Örneğin, my_best_file_1.txt adlı bir dosyayı kopyalamaya çalışıyorsanız, olası seçenekleri görmek için ‘cp m’ yazıp TAB tuşuna basabilirsiniz.


Komutları tamamlarken de TAB tuşunu elbette kullanabilirsiniz.


1. Son çalışma dizinine (directory) geri dönmek
Uzun bir dizin yoluna (path) geldiğinizi ve sonra tamamen farklı bir yoldan başka bir dizine geçtiğinizi varsayalım. Ve sonra, bulunduğunuz önceki dizine geri dönmeniz gerektiğini fark ettiniz. Bu durumda, yapmanız gereken tek şey şu komutu kullanmaktır:

cd –

Bu sizi en son çalıştığınız dizine geri götürecektir. Artık o upuzun dizin yolunu yazmanıza veya kopyalayıp yapıştırmanıza gerek yok.


2. Ana dizine geri dönmek
Bu yol çok açık. Linux komut satırında herhangi bir yerden ana dizininize gitmek için aşağıdaki komutu kullanın.

cd ~

Bununla birlikte, ana dizine geri dönmek için sadece cd de kullanabilirsiniz:

cd

Modern Linux dağıtımlarının çoğu, bu komut için önceden yapılandırılmış kabuğa sahiptir.
Burada size iki tuşla zaman kazandırır.


3. Bir dizinin içeriğini listelemek
Bir dizinin içeriğini listeleme komutunu biliyorsunuzdur. Herkes bu amaçla ls -l’yi kullanmayı bilir.
İşte olay bu. Çoğu kişi dizinin içeriğini listelemek için ls -l kullanır, oysa aynısı aşağıdaki komutla da yapılabilir:

ll

Yine, bu komutu kullanmak, kullandığınız Linux dağıtımına ve kabuk yapılandırmasına bağlıdır, ancak muhtemelen bu komutu hemen hemen her Linux dağıtımında kullanabilirsiniz.


4. Tek bir komutta birden çok komut çalıştırmak
Diyelim ki, birkaç komutu birbiri ardına çalıştırmanız gerekiyor. İlk komutun çalışmayı bitirmesini ve ardından bir sonrakini çalıştırmayı mı bekliyorsunuz?
Bu amaç için noktali virgül ‘;’ kullabilirsiniz. Bu şekilde, bir satırda birkaç komut çalıştırabilirsiniz. Önceki komutların işlerini bitirmesini beklemenize gerek yok.

command_1; command_2; command_3


5. Birden çok komutu yalnızca tek bir komutta çalıştırmak, (koşul-if) önceki komut başarılıysa
Önceki komutta, zamandan kazanmak için birkaç komutun tek bir komutta nasıl çalıştırılacağını gördünüz. Ama ya bu komutların başarısız olmadığından emin olmanız gerekiyorsa?

Şöyle bir durum hayal edin: Bir kod yapısı oluşturmak istiyorsunuz ve eğer kod yazımında önde gelen kodun başarılı olduğu takdirde diğer kodu çalıştırmayı sağlamasını istiyorsunuz.

Bu durum için && (‘ve’ bağlaçları) kullanabilirsiniz. &&, sonraki komutun yalnızca önceki komut başarılı olduğunda çalışacağından emin olur.

command_1 && command_2

Bu komutun iyi bir örneği, sisteminizi yükseltmek için # apt update && apt upgrade komutunu kullandığınız zamandır.


6. Geçmişte kullandığınız komutları kolayca arayıp tekrar kullanmak
Birkaç dakika hatta saat önce kullandığınız upuzun bir komutu tekrar kullanmanız gerektiğiniz bir durumu hayal edin. Buradaki temel problem ne yazık ki artık o komutu tam olarak hatırlayamıyor olmanız.

Geriye doğru arama burada ki kurtarıcınızdır. Hatırladığınız kadarıyla komutun bir kısmını kullanarak unuttuğunuz o komutu geçmişte arayabilirsiniz.

Ters aramayı başlatmak için ctrl + r tuşlarını kullanın ve komutun bir kısmını yazın. Geçmişe bakacak ve size arama terimiyle eşleşen komutları gösterecektir.

ctrl+r aradığınız_terim

Varsayılan olarak, yalnızca bir sonuç gösterecektir. Arama teriminizle eşleşen daha fazla sonuç görmek için ctrl + r’yi tekrar tekrar kullanmanız gerekecektir. Ters aramadan çıkmak için Ctrl + C tuşlarını kullanmanız yeterlidir.


Bazı bash kabuklarında, arama teriminizle klavyenizdeki Page Up ve Page Down tuşlarını da kullanabileceğinizi ve komutu otomatik olarak tamamlayabileceğinizi unutmayın.


7. Yanlışlıkla Ctrl + S kullanılıp dondurulan Linux terminalinizi önceki eski işlevsel haline getirmek
Muhtemelen komutları kaydetmek için Ctrl + S kullanma alışkanlığınız vardır. Ancak bunu Linux terminalinde kullanırsanız, donmuş bir terminaliniz olur. Yani terminal öylece takılı kalır.

Endişelenip terminali kapatmanıza gerek yok. Ctrl + Q tuşlarını kullanın ve terminali tekrar kullanıma döndürün.

ctrl+Q


8. Satırın başına veya sonuna gitmek
Farz edin ki uzun bir komut yazıyorsunuz ve bu arada, başlangıçta bir şeyi değiştirmeniz gerektiğini fark ettiniz. Satırın başına gitmek için birkaç kere sol yön tuşuna basarsınız. Ve benzer şekilde hattın sonuna gitmek için de sağ yön tuşunu kullanırsınız.

Elbette burada Home ve End tuşlarını kullanabilirsiniz, ancak alternatif olarak Ctrl + A ile satırın başına ve Ctrl + E ile satırın sonuna gidebilirsiniz.


Dizüstü bilgisayarımda bunu, Home ve End tuşlarını kullanmaktan daha uygun buluyorum.


9. Bir günlük dosyasını (log file) gerçek zamanlı olarak okumak
Uygulama çalışırken günlükleri analiz etmeniz gereken durumlarda, tail komutunu -f seçeneği ile kullanabilirsiniz.

tail -f path_to_Log(günlüğün dizin yolu)

Sadece size uygun gözükecek satırları göstermek için grep seçeneğini kullanabilirsiniz:

tail -f path_to_log(günlüğün dizin yolu) | grep aradığınız_terim

Burada F seçeneğini de kullanabilirsiniz. Bu, günlük dosyası silinse bile kuyruğu çalışır durumda tutacaktır. Dolayısıyla, günlük dosyası yeniden oluşturulsa dahi, tail günlüğe işlemeye devam eder.


10. Sıkıştırılmış günlükleri ayıklamadan (extracting) okumak
Sunucu günlükleri genellikle disk alanından tasarruf etmek için .gzip olarak sıkıştırılır. Bu, geliştirici veya sysadmin (sistem yöneticisi) için günlükleri analiz ederken bir sorun yaratır. Onu, yerel sisteminiz için scp (güvenli kopya) yapmanız gerekebilir ve sonra tekrar ayıklamak durumunda kalırsınız çünkü günlükleri ayıklamak veya çıkarmak için izniniz yoktur.

Neyse ki, z komutları sizi bu gibi durumlardan kurtarır. z komutları, less, cat, grep gibi günlük dosyalarıyla uğraşmak için kullandığınız normal komutlara alternatif sağlar.

Böylece zless, zcat, zgrep gibi şeyler elde edersiniz ve sıkıştırılmış dosyaları açık bir şekilde çıkarmanıza bile gerek kalmaz.


11. Dosyaları okumak için ‘less’ kullanmak
Bir dosyanın içeriğini görmek için, özellikle büyük bir dosya ise cat en iyi seçenek değildir. cat komutu tüm dosyayı ekranınızda görüntüleyecektir.

Vi, Vim veya diğer terminal tabanlı metin düzenleyicilerini kullanabilirsiniz, ancak yalnızca bir dosyayı okumak istiyorsanız, less komutu çok daha iyi bir seçimdir.


less path_to_file(dosyanın dizin yolu)

less içinde, sayfa bazında hareket etme, satır numaraları ile görüntüleme gibi işleri arayabilirsiniz.


12. Önceki komuttaki son ögeyi !$ ile yeniden kullanmak
Önceki komutun argümanını kullanmak birçok durumda kullanışlı olur.

Bir dizin oluşturmanız ve ardından yeni oluşturulan dizine gitmeniz gerektiğini varsayalım. Orada !$ (ünlem ve dolar) seçeneğini kullanabilirsiniz.


Aynısnı yapmanın daha iyi bir yolu alt+. . kulanmaktır. Son komutlardaki seçenekleri karıştırmak (incelemek) için kaç tanesi arasında karıştırma yapacaksanız o sayıda . (boşluk + nokta) kullanmalısınız.


13. Mevcut komutta önceki komutu !! ile tekrar kullanmak
Önceki komutun tamamını !! ile çağırabilirsiniz. Bu, özellikle bir komutu çalıştırmanız ve bunun kök ayrıcalıklarına ihtiyaç duyduğunun farkına varmanız gerektiğinde faydalıdır.

Hızlı bir sudo !! çok sayıda tuşa basma gerekliliğini ortadan kaldırır, parmaklarınızı rahatlatır 🙂


14. Yazım hatalarını düzeltmek için alias (takma ad) kullanımı
Muhtemelen Linux’ta alias komutunun ne olduğunu zaten biliyorsunuzdur. Yapacağınız şey, yazım hatalarını düzeltmek için bunları kullanmaktır.
Örneğin, grep’i sık sık gerp olarak yanlış yazabilirsiniz. Bashrc’nize bu şekilde bir takma ad koyarsanız:

alias gerp=grep

Bu şekilde komutu yeniden yazmanız gerekmez ve hızlı bir şekilde komuta devam edersiniz.


15. Linux terminalinde kopyala-yapıştır
Bu biraz Linux dağıtımlarına ve terminal uygulamalarına bağlı olsa da genel olarak, kopyalayıp yapıştırma komutlarını şu kısayollarla yapabilmelisiniz:
  • Kopyalanacak metni seçin ve yapıştırmak için sağ tıklayın (Putty ve diğer Windows SSH istemcilerinde çalışır).
  • Kopyalamak için metni seçin ve yapıştırmak için orta tıklama yapın (faredeki kaydırma düğmesi).
  • Kopyalamak için Ctrl + Shift + C ve yapıştırmak için Ctrl + Shift + V kullanın.

16. Çalışan bir komutu ya da işlemi sonlandırmak
Bu örnekte ne yapmanız gerektiği sanırım ortada. Ön planda çalışan bir komut varsa ve ondan çıkmak istiyorsanız, o çalışan komutu durdurmak için Ctrl + C tuşlarına basabilirsiniz.


17. Etkileşimli yanıt gerektiren komut veya scriptlerde yes komutunu kullanmak
Kullanıcı etkileşimi gerektiren bazı komutlar veya komut dosyaları varsa ve her giriş gerektirdiğinde Y girmeniz gerektiğini biliyorsanız, yes komutunu kullanabilirsiniz. Şu şekilde kullanın:

yes | komut_veya_script


18. Dosyayı silmeye gerek duymadan içini boşaltmak
Dosyanın kendisini silmeden sadece bir metin dosyasının içeriğini boşaltmak istiyorsanız, buna benzer bir komut kullanabilirsiniz:

> dosyanın_adı


19. Belirli bir metni içeren dosyalar olup olmadığını bulun
Linux komut satırında arama ve bulmanın birden çok yolu vardır. Ancak, yalnızca belirli bir metni içeren dosyalar olup olmadığını görmek istediğinizde, bu komutu kullanabilirsiniz:

grep -Pri aranılan_metin path_to_directory(dizin yolu)

Yine de mastering bulma komutunu şiddetle tavsiye ederim.


20. Herhangi bir komutla help (yardım) kullanmak
Bu makaleyi, bir komut veya komut satırı aracıyla ilgili yardımı kullanarak, daha bariz ve yine de çok önemli bir ‘taktik-numara’ ile bitireceğim.

Hemen hemen tüm komut ve komut satırı aracı, komutun nasıl kullanılacağını gösteren bir yardım sayfasıyla birlikte gelir. help kullanmak çoğunlukla size aracın ya da komutun temel kullanımını söyleyecektir.

Şu şekilde kullanın:

komut_aracı --help


En sevdiğiniz Linux komut satırı numarası, püf noktası veya taktiği neler?
Kasıtlı olarak çok zor komutlar eklemedim çünkü bunlar her yerde bulabileceğiniz standart komutlar değil. Burada gösterdiğim numaralar, hemen hemen tüm Linux dağıtımlarında ve kabukta (shell) herhangi bir yeni araç yüklemeye gerek kalmadan kullanılabilir olanlardır.


Kaynak : It’s Foss
 
Top
Lütfen Javascript'i etkinleştirin!Javascript'i etkinleştirin!
"